POECI ZLOTEJ ERY. Jehuda Halevi, Solomon ibn Gabirol, Moses ibn Ezra

"Kolebka wielkiej sredniowiecznej poezji sefradyjskiej byla Andaluzja. To stulecia X-XII. Poeci rzadko jednak miewali stale miejsca zamieszkania. Dramatyczna zmiennosc losow kazala im przenosic sie z Granady do Kordoby, z Kordoby do Malagi i dalej, do Saragossy, do Walencji. Czy tworcy mogli zamieszkiwac spokojnie dzielnice zydowska w Toledo? Bardzo to rzadkie przypadki. Armie chrzescijan i muzulmanskich kalifow wprowadzaly swoje porzadki na coraz to inne terytoria, granice byly w istocie liniami demarkacyjnymi. Poeta Sefradyjczyk raz musial uciekac, raz chronil sie pod skrzydla moznowladcow; czesto po prostu wedrowal calymi latami - az do afrykanskiego Fezu - przystosowujac sie do cudzego jezyka, cudzego obyczaju, odmiennych sposobow myslenia. Zycie na skrzyzowaniach, w zderzeniach i w przeciagach. Przy nieustajacym wysilku, aby uchronic wlasne dziedzictwo. Lecz to sa wlasnie zawezlenia, w ktorych od setek lat na calym swiecie".