OD KIRCHOLMU PO JALTE

"Na scianie w mojej kalifornijskiej sypialni wisi stara siedemnastowieczna mapa Rzeczypospolitej. Przyciaga wzrok, totez czesto czytam ja uwaznie, wyszukuje miejscowosci, rzeki, ale najczesciej sledze linie granic. Pewnego razu, kiedy mimo szczepienia, dopadla mnie bardzo ciezka grypa, a goraczka siegala 40 stopni Celsjusza i kiedy nie moglam juz nawet czytac, popatrzylam na te mape jeszcze raz uwaznie (...)cala w goraczne zatrzymalam zwrok nn Krymie, w zawsze przekletej Jalcie, ktora zamykala mape od poludnia. "Od Kircholmu po Jalte", prawie wykrzyknelam tytul trzeciego tomu reportazy. Kircholmu polozonego na najdalszych polnocnych rubiezach Rzeczypospolitej, a rownoczesnie miejscu chwaly i najwiekszego strategicznie zwyciestwa w dziejach Pierwszej Rzeczypospolitej, i po Jalte. Jej najwieksza kleske, bo tu, w Jalcie, byl koniec Rzeczypospolitej".